• Thùy Trang

Có nên kìm nén khi giận dữ?

Updated: Mar 12

Giận là một trong những cảm xúc được xếp vào nhóm gây ra năng lượng tiêu cực. Điều này không sai. Tuy nhiên, cách phân loại này đã khiến chúng ta cố gắng kìm nén và ngăn chặn cơn giận khi chúng đến. Và kết quả của việc “ngậm bồ hòn làm ngọt” này là sau một thời gian, chúng sẽ bùng nổ và phá vỡ mọi thứ: mối quan hệ, tình cảm, cảm xúc và đau đớn nhất đó là gây tổn thương lên thể xác, tinh thần và tâm hồn của chính chúng ta – những người hi vọng “dĩ hòa vi quý” sẽ giúp cuộc sống dễ dàng hơn.


Cơn giận là gì? Chúng đến từ đâu?


Xét trên khía cạnh khoa học, theo Medicinenet, chúng ta sẽ trở nên tức giận khi não bộ phát hiện ra những đe dọa hoặc nguy hiểm từ các đối tượng hoặc hoàn cảnh bên ngoài. Từ đó, cơ thể có những thay đổi về sinh lý như tăng nhịp tim, tăng huyết áp, cũng như tăng nồng độ adrenaline và noradrenaline trong máu. Chúng ta sẽ có những hành vi giải tỏa căng thẳng như la hét, khóc, vv… hoặc sử dụng những hành động bạo lực như một cách phản vệ lên đối tượng của cơn giận. William DeFoore, một chuyên gia về quản lý tức giận, mô tả sự tức giận như một nồi áp suất, và chỉ tồn tại trong một thời gian nhất định.


Xét về khía cạnh cảm xúc, cơn giận là một trong những cảm xúc thường thấy của mọi sinh loài trên trái đất. Cơn giận thường mang theo nguồn năng lượng tiêu cực khiến chúng ta trở nên thất vọng và oán trách đối tượng (gia đình, hoàn cảnh, xã hội) đã đẩy chúng ta vào tình trạng không an toàn. Thậm chí, chúng ta sẽ nảy sinh tâm lý muốn trả thù những đối tượng đó. Giận là loại cảm xúc chúng ta muốn tránh xa nhất.


Ở góc độ tỉnh thức, cơn giận không đến từ ngoại cảnh mà đến từ bên trong chúng ta. Chúng là tín hiệu mà đứa trẻ ở trong ta gửi đến để báo hiệu về sự trỗi dậy của một tổn thương nào đó hoặc một nhu cầu nào đó chưa được đáp ứng. Vì thế, khi cơn giận đến, thay vì kìm nén hãy tiếp đón chúng, lắng nghe chúng để hiểu được nơi nào trong chúng ta đang không ổn và chữa lành tổn thương ở nơi đó hoặc đáp ứng nhu cầu đó. Thầy Thích Nhất Hạnh từng miêu tả: “Chánh niệm là ta mà sân hận cũng là ta”.

Chúng ta có thể sống mà không tức giận hay không?


Điều này rất khó. Ngày nào chúng ta còn những tổn thương bên trong chưa được chữa lành thì chúng ta sẽ còn tức giận. Nhưng khi đã nhận ra bản chất của cơn giận, thì chúng không còn là kẻ gây ra khổ đau cho chúng ta nữa mà sẽ trở thành sứ giả truyền tin của đứa trẻ thương tổn bên trong chúng ta. Chúng ta có thể tiếp đón khi nó đến và chào tạm biệt khi nó đi trong vui vẻ.


Như thế nào là tiếp đón cơn giận?


Tiếp đón cơn giận là cho phép cơn giận được bộc lộ thay vì kìm nén nó. Lắng nghe và quan sát điều mà đứa trẻ bên trong đang muốn nói với chúng ta thông qua cơn giận. Dưới đây là cách mình đang thực hiện để tiếp đón vị sứ giả này.


Sau một thời gian thực hành quan sát, mình đã chia cơn giận thành 4 giai đoạn:


Sơ khai:

Nhịp tim bắt đầu gia tăng. Bắt đầu tập trung vào việc tìm lý lẽ để phản đối lời nói của đối phương.


Phát triển:

Nhịp tim đập nhanh hơn, trí óc trở nên căng thẳng hơn và lời nói trở nên gay gắt hơn. Bắt đầu có những suy diễn thay vì lắng nghe và hiểu theo những lời đối phương đang nói.


Gia tăng:

Tim đập nhanh hơn, đau đầu, hoa mắt, tay run rẩy, người lạnh toát và bắt đầu mất bình tĩnh. Về lời nói, sử dụng những lời nói có tính sát thương và trong suy nghĩ không còn sự đồng cảm với đối phương nhưng vẫn lo lắng tới hậu quả.


Đỉnh:

Mất kiểm soát hoàn toàn, không còn để ý tới hậu quả, không còn suy nghĩ trước khi phát ngôn. Có thể sẽ dùng hành động bạo lực để thể hiện sự tức giận. Không còn để ý tới mối quan hệ với đối phương và không còn để ý tới những người xung quanh.


Lý tưởng nhất là chúng ta có thể nhận ra mình đang giận khi ở giai đoạn Sơ khai hoặc Phát triển. Khi đó, chúng ta vẫn có thể kiểm soát tình hình và quyết định hành động của mình. Hãy tiến hành việc quan sát cơn giận theo 4 bước:


Bước 1: Nhận diện cơn giận

Hãy để ý quan sát những thay đổi của cơ thể khi đang tranh luận. Dựa trên những biểu hiện bất thường như tim đập nhanh, thần kinh căng thẳng, tay run rẩy, người lạnh toát,… để nhận biết cơn giận đã đến. Mỗi người sẽ có những biểu hiện khác nhau. Sau vài lần tập quan sát, chúng ta sẽ nắm rõ được những phản ứng của cơ thể. Thường những người mới bắt đầu quan sát sẽ nhận diện cơn giận khá trễ. Mình từng nhận ra sự tức giận khi đang ở giai đoạn cuối của cơn giận (Đỉnh). Khi đó, đã quá trễ để thực hiện bước 3, vì thế mình đã bỏ chạy khỏi hiện trường để thực hiện bước 4.


Bước 2: Rời đi

Chúng ta có thể đi ra ngoài, vào toilet hoặc phòng ngủ, những nơi mà chúng ta có thể ở một mình và quan sát. Điều này sẽ ngăn chặn sự gia tăng của cơn giận đồng thời ngăn chúng ta không làm tổn thương tới người khác. Ngoài ra, tách mình khỏi những ồn ào xung quanh sẽ giúp chúng ta tập trung hơn vào việc quan sát. Khi đã thành thạo, chúng ta vẫn có thể quán tâm và thân dù xung quanh vẫn đang huyên náo.


Bước 3: Cho phép mình được tức giận

Hãy để sự tức giận được bộc phát. Hãy khóc, ném đồ hoặc làm bất cứ điều gì khiến bạn nhẹ nhõm hơn thậm chí là chửi thề cũng được và thực hiện điều này bao lâu tùy thích. Chúng ta không thể bình tĩnh khi cảm xúc đang dâng lên và những suy diễn cũng như tội lỗi của đối phương vẫn đang tuôn ra như suối trong đầu. Hãy hiểu rằng những gì bạn đang làm chỉ là giúp cơ thể giải tỏa căng thẳng. Thời gian đầu, có thể bạn sẽ tốn kha khá tiền bạc nếu bạn có thói quen ném điện thoại những thứ đắt tiền. Nhưng sau một thời gian, khi quen với việc cho phép mình tức giận, bạn sẽ tìm đến những món đồ êm ái hơn như gối chẳng hạn. Hãy chỉ dừng việc này lại khi ta đã bình tĩnh hoặc đã … chán không muốn làm nữa.


Bước 4: Viết ra cảm xúc và suy nghĩ

Khi đã bình tĩnh, hãy viết ra. Chúng ta có thể bắt đầu bằng việc viết ra những biểu hiện và cảm xúc lúc đó để trả lời cho câu hỏi: “Cơ thể bạn có những biểu hiện gì?”, “Bạn cảm thấy như thế nào?”. Tiếp theo, hãy viết xuống một cách chính xác những hành động hoặc lời nói mà đối phương đã nói khiến chúng ta tức giận. Ví dụ, khi đối phương nói: “chúng ta cần phải suy nghĩ lại vấn đề cưới xin”. Hãy viết câu nói đó một cách chính xác thay vì “anh ấy không muốn cưới mình”. Với việc viết ra lời nói của người khác khi đã bình tĩnh, chúng ta có thể sẽ thấy một ý nghĩa khác từ lời nói đó. Đôi khi sẽ đi ngược hoàn toàn với những suy diễn của chúng ta trước đó.


Tiếp theo, hãy viết ra tất cả suy nghĩ chúng ta đang có với cú pháp:

Khi (họ) nói …………., mình đã nghĩ ……/ Mình cảm thấy tức giận vì ………….

Hãy để tay chúng ta trôi theo dòng suy nghĩ, viết xuống tất cả những gì chúng ta đang nghĩ, đang cảm thấy, viết hết những tổn thương chúng ta tìm thấy và cả những ký ức khác đang xuất hiện lúc đó. Hãy viết đến khi chúng ta không còn để ý tới cơn giận hay đối phương nữa mà chỉ cảm thấy tình yêu dành cho bản thân mình, cảm thấy mình cần được ôm ấp và vỗ về. Đấy là lúc chúng ta đã kết nối được với đứa trẻ bên trong mình và nghe thấy những gì đứa bé muốn nói. Đấy cũng là lúc Cơn giận – người đưa tin của đứa bé rời đi.


Cơn giận chính là như thế. Chúng đến vì nhiệm vụ và ra đi khi nhiệm vụ đã hoàn thành. Khi chúng ta hiểu điều đó thì sự xuất hiện của cơn giận không còn là điều đáng sợ nữa, mà là một vị khách chúng ta luôn chào đón và cho phép ghé thăm – sứ giả của đứa trẻ bên trong.


Trong Phần 2: Cách đối thoại với người khác về cơn giận mình sẽ nói về cách đối thoại với người khác sau khi chúng ta đã nhìn ra bản chất của cơn giận. Hãy đón xem nhé.

8 views0 comments